Reasons for the lack of a standard Kurdish language and its solutions
DOI:
https://doi.org/10.25130/Lang.9.3.P2.5Keywords:
Language standard, Dialect, NationAbstract
The standard language is the existence of a unified language at the level of a multinational state or at the level of several states therefore, a nation that does not have a standard language is under question and is constantly under threat extinction. The Kurdish language, like any other language in the world, has several dialects, each with its own characteristics. Within a certain geographical boundary, the strengthening of these dialects, especially the presence of to standard dialects, has become a major problem the absence of a state and the unity of the Kurdish nation and the existence of more than one alphabet in writing made the task of the Kurdish nation in creating a standard language more difficult.
References
- ئەمیر موحەمەد موحەمەدئەمین، زمانى هاوبەش لە کۆزمانەوانیدا، دکتۆرا، کۆلێژى زمان، زانکۆى سەلاحەدین، ٢٠٢٢.
ئاسۆ بیارەیى، کەیسەکانى زمانى یەکگرتو، دید و بۆچون، سوید، ٢٠٠٨.
- ئاسۆ عەبدولڕەحمان کەریم، ڕۆنانى ڕستە لە شێوەزارى فەیلیدا، چاپخانەى موکریان، هەولێر، ٢٠١٤.
ئیسماعیل زادە، زمان ماڵى هەمیشەیى نەتەوە، گۆڤارى زمانناسى، ڕێکخراوى زمانناسى، ژ١٧، هەولێر، ٢٠١٥.
بەدران ئەحمەد حەبیب، ڕێنوسى یەکگرتوى کوردى، چاپخانەى دەزگاى ئاراس، هەولێر، ٢٠٠٤.
تارا عەبدولڵا سەعید، هەندێک لایەنى ڕێزمانى زارى فەیلى، چاپخانەى حاجى هاشم، هەولێر، ٢٠١٤.
دارا کەمال سلێمان، چارەسەرى ئاریشەکانى ڕێنوسى کوردى بەپێى زانستى زمان، ماستەر، کۆلێژى زمان، زانکۆى سەلاحەدین، ٢٠٢٤.
دیاکۆ هاشمى، بۆ کورد زمانێکى هاوبەشى نیە، گۆڤارى زمان و زار، ژمارە ٢، ٢٠٢١.
ڕەحیم قادر سورخى، یادکردنەوەى ڕۆژى جیهانى زمانى زگماک، چاپخانەى حاجى هاشم، بڵاوکراوەى ئەکادیمیاى کوردى، ژمارە ٢٠٠، هەولێر، ٢٠١٣.
ڕەفیق سابیر، بە ستانداردکردنى زمان و ئەلفوبێى کوردى، چاپى دوەم، چاپخانەى تاران، ٢٠١٣.
- ڕەفیق سابیر، ئەلفبێى لاتینى زمانى ستاندارد، پڕۆژەى تیشک، چاپخانەى چوارچرا، ٢٠٠٨.
ڕەفیق شوانى، لێکۆڵینەوەى جۆراوجۆرى زمانناسى، ٢٠١٦.
- ڕەفیق شوانى، وشەسازى زمانى کوردى، دەزگاى موکریان، هەولێر، ٢٠١١.
- ژینۆ بەختیار هاشم، بە تیۆریکردن و کارەکیکردنى زارەکانى زمانى کوردى، دکتۆرا، کۆلێژى زمان، زانکۆى سەلاحەدین، ٢٠٢٤.
- سوداد ڕەسوڵ، زمانى هاوبەشى کوردى بۆ هەریمى کوردستان، گۆڤارى سەکۆ بۆ نیشتمانسازى، ١٢/ ٨/ ٢٠٢٤.
- سەردار حەمید میران و کەریم مستەفا شارەزا، دیوانى حاجى قادرى کۆیى، سنە، ١٣٩٠ھ.
- عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ، ئەحمەدى خانى، دەزگاى چاپ و پەخشى حەمدى، سلێمانى، ٢٠٠٨.
- عەبدولڵا حوسێن ڕەسوڵ، چەند باسێکى وردى زمانەوانى -کوردى، بەرگى یەکەم، چاپخانەى هێڤى، هەولێر، ٢٠١٥.
- غازى فاتع وەیس، فۆنەتیک، چاپى یەکەم، لە چاپکراوەکانى ئەمیندارێتیى گشتیى ڕۆشنبیرى و لاوانى کوردستان، ١٩٨٤.
- فاتیمە دانش پژوە، ئێرگەتیڤ لە زمانى کوردیدا- (کرمانجى، سۆرانى، هەورامى)، وەرگێڕانى شێروان حوسێن خۆشناو، ٢٠٢٠.
- ڤیان سلێمان حاجى سلێڤانەیى، ڕێککەوتن لە شێوەى ژوروى زمانى کوردیدا، ماستەر، کۆلێژى ئاداب، زانکۆى سەلاحەدین، ٢٠٠١.
کەمال فؤاد، فۆنیمەکانى زمانى کوردى، ١٩٩٥.
محمد معروف فەتاح، لێکۆڵینەوە زمانیەکان، چاپخانەى ڕۆژهەڵات، هەولێر، ٢٠١٠.
محەمەد حوسێن عەلى زەهاوى، گیروگرفتى نوسینى کوردى بە پیتى عەڕەبى، ماستەر، کۆلێژى پەروەردە، زانکۆى بەغدا، ١٩٩٩.
- مەسعود محەمەد، شکۆى زمان، کۆکردنەوەى سایتى مامۆستا، .www.mamosta.net
مستەفا غەفورى، گرفتەکانى ڕێنوس لە پڕاکتیکى نوسیندا، گۆڤارى زمان و زار، ژمارە ١٢، بەهارى ٢٠٢٤.
نەریمان عەبدولڵا خۆشناو، ڕێنوس و خاڵبەندى، چاپخانەى ڕۆژهەڵات، ناوەندى ئاودێر، هەولێر، ٢٠١٦.
نەسرین محەمەد فەخرى، ڕێنوسى کوردى، (١٩٧٧_١٩٧٨).
Moomen Yaseen M.Amin and Javanshir Shibiliyev, A brief inquiry into the linguistic
landscape vis-à-vis the official language policy of Iraqi Kurdistan, Revista Argentina de Clinica
Psicologica , vol. xxx,N 2, 2021.
Amir Mohammed Mohammedamin (2022), Zimane hawbash la kozimanawaneda, Diktora, Koliji ziman, Zankoy Salahadeen.
Aso Byaraye (2008), Kaisekane zimane yakgrtu, Did& bochun, Swed.
Aso Abdulrahman Kareem (2014), Ronany rista la shewazary Fayleda, Chapxanay Mukryan, Hawler.
Ismaeel zade (2015), Ziman maly hamishaye natawa, govare zimannasi, zhimara 17.
Bedran Ahmed Habib (2004), Renusy yakgrtuy kurde, Chapxanay Aras, Hawler.
Tara Abdulla Saaed (2014), Hande layane rezmany zari Fayle, Chapxanay hajy hashim, Hawler.
Dara Kamal Sleman (2024), Charasary arishakane renusy kurde, be pet zanisty ziman, Master, Koliji ziman, Zankoy Salahafeen.
Dyako Hashimy (2021), bo kurd zimaneky hawbeshy nya, Govare ziman u zar, zhimara 2.
Rahim Qadir Surchi (2013), Yadkirdnaway rozhi jihani zimany zigmak, Chapxanay Haji Hashim, Bilawkraway Akadimyay kurdi, zhimara 200, Hawler.
Rafiq Sabir (2013), ba sitandardkirdny ziman u alphubey kurdi, Chapy dwam.
Rafiq Sabir (2008), alphbey lateny zimany sitandard, projay tishk, Chapxanay Chwarchira.
Rafiq shwany (2016), lekolinaway jorujory zimannasy.
Rafiq shwany (2011), wishasazy zimane kurde, Dazgay Mukiryan, Hawler.
Zhino Baxtyar Hashim (2024), be teyorekirdn u karakyekirdny zarekany zimani kurde, diktora, Koliji ziman, Zankoy Salahadeen.
Sudad Raswl (2024), Zimane hawbashy kurdi bo haremy Kurdistan, Govary Seko bo nishtimansazy.
Sardar Hamid Miran u Kareem Mistafa sharaza (1390), Diwany hajy qadiry koye, Sna.
Hezadin Mistafa Raswl (2008), Ahmedy Xany, Dazgay chap u pexshy hamdy, Slemany.
Abdulla Husen Raswl (2015), chend baseky wirdy zimanewany kurdi, bergy yakem, Chapxanay Hevi, Hawler.
Ghazi Fatih Ways, Phonetec, capy yakem, la chapkrawekane aminarety gishte roshinbiry u lawane Kurdistan.
Fatima Danish pazhwa (2020), ergative le zimany kurdeda (kurmanje, sorane, hawramy ), wergerany Shirwan Husen khoshnaw.
Vyan Sleman Haji Slevaneye (2001), rekkawtin le sheway zhuruy zimani kurde da, master, koliji Adab, Zankoy Salahadeen.
Kemal Fuad (1995), fonemakany zimani kurde.
Mihammed Maaruf Fatah (2010), lekolineawa zimanyakan, Chapxanay rojhelat, Hawler.
Mihammed Husen Ali Zahawy (1999), gerugirefty nuseni kurdi be Arabe, master, koliji perwerda, Zankoy Baxda.
Masud Mihammed, shikoy ziman, kokirdneway sayity mamosta, www.mamosta.net
Mistafa Xafury (2024), gireftakany renus le praktiky nusin da, Govary ziman u zar, zhimare 12.
Nariman Abdulla Xoshnaw (2016), renus u xalbendi, Chapxanay rojhelat, nawendy awder, Hawler.
Nasrin Mihammed Faxre (1977-1978), Renusy kurdi.
Wrya Omer Amin (2009), asoyake try zimanewany, bergy yakem, chapy dwam, Dazgay Aras, Hawler.
Momeen Yaseen m.Amin u Javanshir Shibilyev (2021), lekolinewayeki kurt le dimany zimanewany le beranber siyasty zimani fermy kurdistany Iraq, Revista Argentina de clinica psicologica, bergy yakem, n 2 xxx.
